Eigenlijk had ik me voorgenomen geen ethiekcolumn te schrijven naar aanleiding van de corona-
pandemie. Natuurlijk is de uitbraak van COVID-19 voor verpleegkundigen zeer belangrijk gebleken. Daar wil ik niets aan afdoen. Het leek me alleen te makkelijk om nu ook maar iets over corona te zeggen. Bovendien, mijn belangrijkste aarzeling was of de ethische kwesties die door de epidemie aan de orde kwamen wel zo nieuw zijn. Het lijken me eerder uitvergrotingen van bestaande ethische kwesties.
Dan is het antwoord op de vraag hoe je daarmee om moet gaan ook niet echt nieuw, hooguit intenser en intensiever. Stel dat je werkgever niet voldoende materialen ter beschikking stelt om infectie van zorgpersoneel tegen te gaan. Wat zijn dan je rechten en plichten, ethisch gezien? Hetzelfde soort vraagstuk kan zich ook voordoen buiten de coronaperiode, bijvoorbeeld naar aanleiding van schaarste aan personeel. Of stel dat er een verdenking is op infectie bij een cliënt die alles letterlijk en figuurlijk niet meer zo goed kan bijbenen. Ga je je drukbezette tijd inzetten om zelf met de cliënt naar de teststraat te gaan? Stel je het uit? Hoe intens en intensief ook, dat is ook geen soort vraagstuk dat je nooit gehad zou hebben buiten de coronatijd.
'De respons moet vanuit verpleegkundigen zelf komen'
Waarom dan toch een column naar aanleiding van corona? Welnu, het is goed te constateren dat ook verschillende vormen van ethisch overleg, moreel beraad en reflectie intenser en intensiever zijn geworden. Het is belangrijk dat deze respons vanuit verpleegkundigen en verpleegkundige zorg zelf komt. Alleen blijkt het overleg vaak nog georganiseerd te moeten worden. Laten we de situatie vóór zijn dat in een crisis blijkt dat we geen aandachtsvelder, teamcoach, scholing of commissie hebben geïmplementeerd. Als een epidemie ons iets leert, is het: voorkomen is beter dan genezen.
