Samenvatting
De griepprik kan weer gehaald worden. Moeten we bang zijn voor een griepepidemie en een coronapandemie tegelijkertijd? En mag je de vaccinaties gelijktijdig laten toedienen?
1 Dit jaar duurde de griepepidemie van half maart tot eind mei, heeft vaccineren in het najaar dan wel zin?
Meestal begint de griepgolf aan het begin van de winter. Daarom is de vaccinatieronde in het najaar; het duurt ongeveer 2 weken voor je voldoende afweerstoffen hebt aangemaakt tegen influenza. Dat er eind 2021 nauwelijks influenza was en halverwege maart 2022 alsnog een griepepidemie begon, komt mogelijk door de coronamaatregelen. We hadden veel minder contact met elkaar, wat ook hielp tegen de overdracht van influenza. Maar vrijwel niemand bouwde weerstand op, waardoor de griep na het loslaten van de maatregelen alsnog een epidemie werd.
2 Wordt voor het griepvaccin nu ook de mRNA-techniek gebruikt?
Nee, want het is te vroeg om te zeggen of deze bij coronavaccins gebruikte techniek ook effectief is tegen influenza, zegt Ron Fouchier, hoogleraar moleculaire virologie. De basis van het griepvaccin is net als andere jaren een onschadelijk gemaakte variant van het virus. Het is een quadrivalent vaccin, dat betekent 4 ‘dode’ stammen van het influenzavirus, altijd 2 van type A en 2 van type B. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert instanties elk jaar welke ‘dode’ stammen in het vaccin moeten worden opgenomen. De griepprik beschermt ongeveer een half jaar.
3 Hoe groot is de kans op een coronagolf en een griepgolf tegelijkertijd?
Niet groot, stelde epidemioloog John Paget van onderzoeksinstituut Nivel op 3 oktober in de Volkskrant. ‘We verwachten geen ‘twindemie’, waarbij influenza en covid tegelijkertijd rondgaan. Waarschijnlijker is dat je eerst de ene epidemie hebt, en dan de andere.’ Landen als Duitsland, de VS en Spanje hadden vorige winter een griepepidemie, totdat omikron kwam en corona het stokje van de griep overnam. Naar de oorzaak daarvan is het nog gissen. Hoogleraar immunologie Debbie van Baarle van UMC Groningen in de Volkskrant: ‘Ik denk zelf dat de afname van griepgevallen vooral komt doordat de omikronvariant meer mensen besmet. Persoonlijk had ik vorig jaar ook al een grote griepgolf verwacht. Maar toen kwam omikron, en die nam alle transmissie over.’ Zo verdrong omikron ook andere coronavarianten: meer mensen raakten met de omikronvariant besmet dan met de deltavariant, waardoor die laatste variant steeds minder kans had zich te verspreiden. De griepepidemie zou wel heftiger kunnen worden, waarschuwen wetenschappers. Omdat de griep de afgelopen jaren minder rondging en de afweer van veel mensen ook minder is geworden. Maar het blijft afwachten.1
‘De griepepidemie zou heftiger kunnen worden, omdat de afweer van mensen tegen influenza afgenomen is’
4 Moet er tijd tussen de griepprik en de coronavaccinatie zitten?
Nee, je kunt als je zou willen deze 2 prikken op dezelfde dag halen. De receptoren in ons immuunsysteem die de informatie over het vaccin moeten doorgeven kunnen dat in heel grote hoeveelheden. De griepprik en het pneumokokkenvaccin worden soms ook al tegelijkertijd gegeven zonder problemen. Het RIVM adviseerde in eerste instantie om wél tijd te laten tussen de griepprik en het coronavaccin. Toen was nog onvoldoende duidelijk welke bijwerkingen mogelijk ontstaan na coronavaccinatie. Als iemand ernstige bijwerkingen zou krijgen, wilde men kunnen bepalen welk vaccin deze (mogelijk) had veroorzaakt. Inmiddels zijn er zoveel coronaprikken gezet dat het bijwerkingenpatroon voldoende in beeld is en dit advies is geschrapt.
5 Als je covid-19 hebt, mag je dan wel de griepprik halen of moet je wachten?
Niet tijdens isolatie, schrijft het RIVM, maar: ‘Als u uit isolatie mag en zich weer goed voelt, kunt u uw griepprik halen. In het algemeen is het advies om de griepprik uit te stellen als u koorts heeft. Dit om te voorkomen dat u behalve de koorts ook nog last krijgt van eventuele bijwerkingen van het vaccin.’
6 En de bijwerkingen van de griepprik?
Ron Fouchier, hoogleraar moleculaire virologie aan het Erasmus MC in Rotterdam en werkzaam bij het Nationaal Influenza Centrum (NIC): ‘De belangrijkste geregistreerde bijwerking van het griepvaccin is pijn op de prikplaats, die vrijwel altijd na enkele dagen overgaat. Hoofdpijn, vermoeidheid en lichte koorts worden ook wel eens gemeld, maar zo weinig dat we niet kunnen concluderen dat het vaccin de oorzaak is. Van het vaccin krijg je geen griep, omdat het een dood stukje virus betreft. Als gevaccineerde kun je alsnog griep krijgen, maar de kans dat je flink ziek wordt is een stuk kleiner. Je laten vaccineren is dus heel verstandig, om meerdere redenen: je beschermt jezelf, je patiënten, en je helpt ook mee te voorkomen dat er door uitval van personeel een nog groter tekort ontstaat.’
De effectiviteit van het griepvaccin tegen het griepvirus dat in de vorige epidemie het meeste rondging was 35%, stelde het RIVM. ‘Dit percentage gaat over de bescherming tegen een infectie met griepvirus bij patiënten die daarvoor de huisarts bezoeken.2
Noten
Keulemans M, Is er een extreme griepwinter op komst? Nieuwe berekeningen beloven niet veel goeds, de Volkskrant, 3 oktober, volkskrant.nl.
-
RIVM, Erasmus MC en Nivel, Griepepidemie is voorbij, 25 mei 2022, rivm.nl.
Overige bronnen:- Nursing.nl (zoek op griepprik of op griepvaccin);